تحلیل دادهها و روندهای موجود نشان میدهد که کشور در حال حاضر با کمبود ساختاری در تامین خوراک در سطوح کانسنگ و کنسانتره مواجه نیست و با بهرهبرداری از معادن در دست توسعه، ظرفیت تولید کنسانتره و کانسنگ در سطح قابل قبولی قرار دارد. با این حال، موضوع اصلی در افق پیشِرو، نه کمبود خوراک بلکه عدم تحقق کامل ظرفیت پاییندست بهویژه در تولید کاتد است.
حتی در صورت ثبات ظرفیت اسمی واحدهای ذوب و پالایش، برآوردها نشان میدهد که با حفظ روند فعلی تولید مس در کل زنجیره تا ۵ سال آینده نهایتا کمتر از ۷۰ درصد از این ظرفیت در عمل به بهرهبرداری خواهد رسید. عواملی همچون عدم ساماندهی پایین دست، عدم براوردهای واقع بینانه اقتصادی و زیرساختی، محدودیتهای بازار داخلی و صادراتی، از جمله دلایلی هستند که مانع از تحقق ظرفیت کامل تولید کاتد شدهاند. در مقابل، توسعه طرحهای استخراج و تغلیظ در معادنی مانند سونگون، درهزار، میدوک و سایر واحدهای معدنی کشور به گونهای پیش میرود که ظرفیت تولید کنسانتره حتی فراتر از نیاز فعلی زنجیره پاییندست نیز قابل تحقق است.
با این حال، ایجاد مازاد خوراک بدون وجود ظرفیت جذب یا برنامه دقیق و مشخص صادراتی، از منظر اقتصادی و بهرهوری منابع، میتواند منجر به کاهش سود در کل زنجیره شود. از این منظر، تمرکز سیاستگذاری در سالهای آتی باید از تامین خوراک، به سمت افزایش بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود در پاییندست، بهبود شرایط بازار، تسهیل صادرات کاتد و ساماندهی پایین دست برای تکمیل زنجیره به شکل هدفمند سوق پیدا کند.
در مجموع، کشور از نظر تامین خوراک در وضعیت مناسبی قرار دارد و در افق میانمدت با کمبود مواجه نخواهد شد. اما لازم است با واقعبینی نسبت به ظرفیتها و محدودیتهای پاییندست و شرایط اقتصادی فلز مس در حال حاضر راهکارهایی برای جلوگیری از هدررفت سرمایهگذاریهای انجامشده در زمینه صنایع معدنی مس اتخاذ شود.
اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، یادداشتهای تحلیلی متعددی را در حوزه صنایع معدنی، از جمله صنعت مس تهیه کرده است. در صورت علاقه و با انتخاب عناوین زیر میتوانید برخی از یادداشتهای مرتبط با این مطلب را مطالعه کنید:
