ورقهای گرم فولادی یکی از مهمترین محصولات در صنعت فولاد و ساختوساز به شمار میروند. این ورقها بهدلیل خواص مکانیکی و شیمیایی مناسب، کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، ساخت و ساز و تولید تجهیزات صنعتی دارند. ورقهای گرم فولادی بهطور کلی به چندین دسته تقسیم میشوند که بسته به ضخامت، کاربرد و فرایند تولید متفاوت هستند. ورقهای گرم فولادی با ضخامت بالا معمولاً دارای ضخامتهایی بیش از ۱۰ میلیمتر هستند و در صنایع سنگین مانند ساخت پلها، سازههای بزرگ و تجهیزات سنگین استفاده میشوند. ورقهای گرم فولادی با ضخامت متوسط دارای ضخامت بین ۵ تا ۱۰ میلیمتر هستند و برای تولید قطعات صنعتی و ساخت سازههای مختلف به کار میروند. همچنین ورقهای گرم فولادی با ضخامت پایین معمولاً دارای ضخامت کمتر از ۵ میلیمتر هستند و در صنایع مختلف مانند لوازم خانگی، خودروسازی و صنعت بستهبندی کاربرد دارند.
ورقهای گرم فولادی با ضخامت پایین بهویژه در بازارهای صنعتی و تجاری از اهمیت ویژهای برخوردار هستند. در سالهای اخیر، کمبود این نوع ورقها بهخصوص در بازار داخلی به چالشی جدی تبدیل شده است. این کمبود ناشی از چندین عامل از جمله تمرکز بالای تولید در برخی از واحدهای صنعتی و عدم توانایی تأمین نیاز بازار از طریق تولید داخلی میباشد. این موضوع بهویژه در شرایطی که تقاضا برای ورقهای گرم با ضخامت پایین در حال افزایش است، میتواند به افزایش قیمتها و نارضایتی مصرفکنندگان منجر شود. بازار ورقهای گرم فولادی با ضخامت پایین از درجه تمرکز بالایی برخوردار میباشد. شورای رقابت به موجب بند ۵ ماده ۵۸ قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، این بازار را مصداق بازار کالاهای انحصاری تشخیص داده و برای تنظیم این بازار دستورالعملی را در جلسه ۴۳۱ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۰۱ با اکثریت آراء به تصویب رساند.
در دستورالعمل تنظیم بازار ورق گرم فولادی با ضخامت کمتر از ۵ میلیمتر، واحدهای تولیدی مشمول برای فروش در داخل کشور ملزم هستند تمامی محصولات گرم فولادی خود را با رعایت مقررات مربوطه در بورس کالا عرضه کنند. در این دستورالعمل، نحوه تعیین قیمت پایه محصولات گرم فولادی در بورس کالا نیز بهصورت مشخص تعیین شده است. نرخ ارز سنا (حوالهای) ضرب در قیمت جهانی بهعنوان قیمت پایه معرفی شده و قیمت جهانی محصولات مورد نظر بر اساس متوسط قیمت FOB یک هفته گذشته گزارش شده در منطقه سی.آی.اس (CIS)، دریای سیاه و چین تعیین میشود.
با توجه به وضعیت موجود، علیرغم ابلاغ دستورالعمل مذکور، طی مدت اجرای این دستورالعمل هیچ تغییری در سهم فولاد مبارکه از بازار بورس ایجاد نشده و کماکان بازار ورق گرم بورسی در اختیار این شرکت باقی مانده است. این موضوع به وضوح نشاندهنده چالشهای جدی در زمینه مدیریت بازار و عرضه محصولات فولادی است.
با بررسی عوامل مؤثر و تحلیل دقیقتر از ناکارآمدیهای موجود در نظام عرضه و تقاضا مشکلاتی از قبیل کمبود عرضه، مشکلات قیمتگذاری، عدم توجه به تفاوت هزینههای تولید واحدهای فاقد تولید اسلب و عدم نظارت موثر و در مواردی عدم تشکیل کارگروههای نظارتی مقرر در دستورالعمل، مشخص شد.
در پایان، برای بهبود وضعیت بازار ورق گرم فولادی و افزایش رضایتمندی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان، نیاز به اصلاحات ساختاری در نظام عرضه و تقاضا وجود دارد. پیشنهادات شامل اصلاح دستورالعمل، تشکیل کارگروههای نظارتی مؤثر، استفاده از تأمین وارداتی برای جبران کسری عرضه و افزایش رقابت در بازار میباشد. این اصلاحات میتواند به ایجاد بازاری پایدار و رقابتی در حوزه ورق گرم فولادی با ضخامت پایین منجر گردد.
اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران، سیاستنامههای متعددی را در حوزه صنایع معدنی برای وزارت صنعت، معدن و تجارت تدوین کرده است که با مراجعه به صفحه «سیاستنامهها» (+) میتوانید آنها را مطالعه و به طور رایگان دانلود کنید. برخی از سیاستنامههای پیشران در حوزه صنعت فولاد کشور عبارت هستند از:
