کاهش یارانههای انرژی و جایگزینی آن با سیاستهای هوشمندانه میتواند نقشی کلیدی در بهینهسازی مصرف انرژی در صنایع فولادی ایفا کند. بهویژه، اجرای نظام قیمتگذاری پلکانی برای حاملهای انرژی و تدوین استراتژی تشویقی و تنبیهی، کارخانهها را به سمت بهرهوری بیشتر سوق میدهد.
این سیاستها، واحدهای صنعتی را تشویق میکند تا با بهینهسازی فرآیندهای تولید، استفاده از فناوریهای پیشرفتهتر و مدیریت هوشمندانه مصرف انرژی، وابستگی خود را به یارانههای دولتی کاهش دهند. پیامد این تغییرات، نه تنها کاهش فشار مالی بر دولت، بلکه هدایت منابع صرفهجوییشده به حوزههای راهبردی همچون توسعه زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر و حمایت از صنایع دانشبنیان خواهد بود. با وجود افزایش تعرفههای برق و گاز در سال ۱۴۰۳ به دلیل رشد نرخ ارز، سهم هزینه انرژی در هزینه تمامشده تولید فولاد تغییر چندانی نکرده است. این وضعیت نه تنها به واقعیسازی قیمت انرژی منجر نشده، بلکه وابستگی صنایع به یارانههای دولتی را تشدید کرده است. در نتیجه، نسبت سود به هزینه انرژی کاهش یافته و بهرهوری کارخانهها به دلیل این وابستگی افت کرده که به تضعیف رقابتپذیری آنها در بازارهای داخلی و بینالمللی انجامیده است.
در سالهای اخیر، علیرغم افزایش مداوم تعرفههای انرژی، سهم انرژی در هزینه تمامشده تولید فولاد تقریبا ثابت باقی مانده که ناشی از تأثیر نرخ ارز بر سایر هزینههای تولید است. با این حال، افزایش هزینه انرژی و تداوم وابستگی به یارانههای دولتی، بهرهوری و نوآوری را در این صنایع کاهش داده و چالشهای جدیدی را برای رقابت با تولیدکنندگان بینالمللی ایجاد کرده است. از سوی دیگر، به دلیل ناترازی بودجه و محدودیت منابع مالی دولت، ادامه پرداخت یارانههای انرژی به شکل فعلی ممکن نیست. این امر چالشی جدی برای صنایع فولادی ایجاد کرده است که ضرورت بازنگری در سیاستهای یارانهای و اصلاح ساختار هزینه انرژی را آشکار میسازد. مدیریت این چالشها از طریق بهینهسازی مصرف انرژی، افزایش بهرهوری و کاهش وابستگی به یارانههای دولتی میتواند به تقویت رقابتپذیری و پایداری این صنایع کمک شایانی کند.
اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، طی یک پژوهش و در قالب یک سیاستنامه، به بررسی تعرفه های قیمتی انرژی در صنایع فولاد و تاثیر افزایش آنها بر عملکرد واحدهای فولادسازی پرداخته است. شما میتوانید متن کامل این پژوهش را به صورت فایل PDF از لینک زیر دریافت کنید.
اگر به مطالعه بیشتر در این زمینه علاقه دارید، نگاهی به یادداشت تحلیلی زیر بیاندازید:
