کاهش یارانههای انرژی و جایگزینی آن با سیاستهای هدفمند، میتواند به نقطه عطفی در مسیر بهینهسازی مصرف انرژی در صنایع انرژیبر، بهویژه صنعت فولاد، تبدیل شود. در این راستا، اجرای نظام قیمتگذاری پلکانی حاملهای انرژی همراه با بستههای تشویقی و تنبیهی، یکی از مؤثرترین راهکارها بهشمار میرود. این سیاستها کارخانههای فولادی را به بهینهسازی فرآیندهای تولید، بهرهگیری از فناوریهای پیشرفتهتر و مدیریت دقیق مصرف انرژی ترغیب میکند و در نتیجه، وابستگی آنها به یارانههای دولتی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
اجرای چنین اصلاحاتی علاوه بر افزایش بهرهوری انرژی، فشار مالی بر دولت را نیز کاهش داده و منابع صرفهجوییشده میتواند در توسعه زیرساختهای انرژیهای تجدیدپذیر و سرمایهگذاری در صنایع پیشرو به کار گرفته شود. در نتیجه، کاهش یارانهها نهتنها موجب افزایش رقابتپذیری صنایع میشود، بلکه مسیر رشد اقتصادی پایدار را نیز هموار میکند. از سوی دیگر، این تغییرات به توسعه زنجیره ارزش در صنعت فولاد نیز کمک میکند. توسعه صنایع پاییندستی که حاشیه سود بالاتری نسبت به صنایع بالادستی دارند، حساسیت شرکتها به تغییرات هزینههای انرژی را به میزان چشمگیری کاهش میدهد. همانطور که در شکل ۱ مشاهده میشود، شرکت فولاد مبارکه به دلیل تکمیل زنجیره ارزش خود، از تابآوری بالاتری در برابر کاهش یارانههای انرژی برخوردار است، در حالی که شرکت فولاد خوزستان به دلیل تمرکز صرف بر بخش بالادستی زنجیره، آسیبپذیری بیشتری در برابر تغییرات هزینههای انرژی نشان میدهد.
در مجموع، ترکیب سیاستهای کاهش یارانه انرژی با توسعه صنایع پاییندستی و تکمیل زنجیره ارزش، میتواند صنعت فولاد کشور را به سوی مصرف بهینه انرژی، افزایش ارزش افزوده، بهبود بهرهوری و تحقق توسعه پایدار هدایت کند. توجه به این راهکارها، گامی مؤثر در جهت ارتقای پایداری اقتصادی و کاهش اتلاف منابع انرژی در صنایع بزرگ خواهد بود.
اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، چند سیاستنامه مرتبط با تاب آوری صنعت فولاد در برابر کاهش یارانه انرژی را تدوین کرده است که میتوانید آنها را از طریق لینکهای زیر دانلود کنید.
