سرب و روی به عنوان فلزاتی پرکاربرد در بخشهای مختلف صنعت شناخته میشوند. اقبال به مصرف سرب و روی با توجه به مصارف مختلف در بخشهای باتریسازی، صنایع نظامی، گالوانیزه، صنایع بهداشتی و شیمیایی در سطح جهانی رو به افزایش است. ایران با داشتن بیش از ۱۵ میلیون تن ذخیره سرب و روی و تولید حدود ۵/۱ درصد از سرب و روی تصفیه شده جهان، جایگاهی ویژه در بین کشورهای جهان دارد.
در برنامه هفتم توسعه نیز میزان تولید شمش سرب و روی در ایران در پایان برنامه بهترتیب به ۴۰۰ هزارتن و ۴۵۰ هزارتن پیشبینی شدهاست. با اینحال توسعه این صنعت با موانعی روبهروست بهگونهای که در حال حاضر عمده ظرفیت کارخانههای تولید کنسانتره و شمش سرب و روی خالی است. در سال ۱۴۰۰، از ظرفیت ۹۰۰ هزارتنی و ۳ میلیون تنی کنسانتره سرب و روی به ترتیب ۸۲ هزار و ۹۵۰ هزار تن آن مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین از ۱ میلیون تن و ۵۰۰ هزار تن ظرفیت تولید شمش سرب و روی، ۱۸۰ هزار و ۲۰۰ هزار تن آن تولید میشود.
زیرساخت صنایع سرب و روی در ایران بر مبنای ذخیره اکسیدی انگوران توسعه یافت. با این حال و برطبق آمار سال ۱۴۰۰، درحال حاضر ۵۶ درصد از ذخایر ایران سولفیدی است و زیرساختهای لازم برای استفاده از سرب و روی سولفیدی در تولید شمش بهطور کامل فراهم نیست. این امر منجر به افزایش صادرات خاک سولفیدی شدهاست بهگونهای طی روندی صعودی، در سال ۱۴۰۰ صادرات خاک سرب و روی به بیش از ۱۵۰ هزارتن رسید.
در کنار این موضوع، کاهش استخراج خاک اکسیدی نیز منجر به تشدید کاهش خوراک کارخانههای تولید کنسانتره شدهاست. با افزایش استخراج از معدن مهدیآباد و باتوجه به رو به اتمام بودن ذخیره معدن انگوران، میزان خاک سولفیدی درآینده بیشتر خواهد شد. افزایش ظرفیت کارخانه تولید کنسانتره مهدیآباد به افزایش تولید کمک خواهد کرد اما کافی نیست. از سویی دیگر واردات خاک و کنسانتره نیز صرفه اقتصادی نداشته و باعث کاهش میزان واردات شدهاست بهنحوی که میزان واردات خاک سرب و روی به کشور در سال ۱۴۰۰ کمتر از ۲۵ هزارتن بودهاست.
در کنار افزایش اکتشاف ذخایر جدید و استخراج معادن و نیز کاهش ناترازی انرژی، تغییر و سازگارساختن تکنولوژی را میتوان مهمترین عوامل موثر در افزایش تولید سرب و روی و تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه برشمارد. اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، سیاستنامهها و یادداشتهای تحلیلی متعددی را در حوزه صنعت معدن تدوین کرده است. در صورت علاقه به مطالعه بیشتر در رابطه با این موضوعات، عناوین زیر را به شما پیشنهاد میکنیم:
