بیش از ۹۰ درصد برق کشور با استفاده از گاز طبیعی تولید میشود. در سالهای اخیر، نتیجه این وابستگی بیش از حد به منابع گازی، ناترازی گاز در زمستان و کمبود برق در تابستان بوده است. ناترازیهای گاز و برق، نه تنها موجب کاهش تولید ناخالص داخلی و ازدسترفتن بازارهای بینالمللی شدهاند، بلکه تحقق رشد اقتصادی ۸ درصدی هدفگذاریشده در برنامه هفتم توسعه را نیز با موانع بزرگی روبهرو کردهاند. در بلندمدت، تنها راهکار پایدار برای تامین نیاز روزافزون برق، افزایش ظرفیت تولید است. پژوهشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، با انجام مطالعات مختلف و تدوین چندین سیاستنامه، دو راهکار زیر را در راستای حل چالش ناترازی برق و گاز کشور مطرح شده است:
- تبدیل نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی
- احداث نیروگاههای زغالسنگ
بر اساس شاخص همتراز برق (LCOE)، هزینه تولید برق در نیروگاه زغالسنگ حدود ۲/۵ سنت به ازای هر کیلوواتساعت است. این رقم برای نیروگاه سیکل ترکیبی با گاز صادراتی ۷/۴ و با گاز یارانهای تنها ۴/۱ سنت به ازای هر کیلوواتساعت است. همچنین، هزینه سرمایهگذاری اولیه برای نیروگاه زغالسنگ تقریبا دو برابر نیروگاه سیکل ترکیبی و هزینه تعمیرات آن نیز حدود ۵/۱ برابر بیشتر است.
با این حال، اگر قیمت گاز به نرخ صادراتی محاسبه شود، هزینه سوخت نیروگاه زغالسنگ پایینتر خواهد بود. در نتیجه، با حذف تدریجی یارانه سوخت و اصلاح نظام قیمتگذاری انرژی (مطابق ماده ۱۰ قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق)، امکان رقابت واقعی میان فناوریهای مختلف تولید برق فراهم میشود اما باید توجه داشت احداث نیروگاه جدید زغالسنگ علیرغم حذف یارانه سوخت و افزایش قیمت سوخت برای نیروگاههای سیکل ترکیبی با سوخت گاز، همچنان با چالشهایی زیر روبرو است:
- فناوری ساخت (ایران در زمینه سیکل ترکیبی به یک بلوغ کاملی رسیده است)
- هزینه بالای سرمایهگذاری اولیه
- آلودگی بالا
- بالا بودن مصرف و برداشت آب نسبت به نیروگاه سیکل ترکیبی
- دسترسی به منابع
- امکان واردات و حملونقل زغالسنگ حرارتی
از طرفی نیروگاههای گازی نیز راه اندازی سریعی دارند و برای بار پیک مناسب هستند. در نتیجه نمیتوان با تبدیل همه نیروگاههای گازی به سیکل ترکیبی مشکل را حل کرد.
برای حل مشکل ناترازی برق و گاز، باید بین دو راهکار به یک نقطه تعادل رسید. احداث واحدهای بخار در نیروگاههای گازی میتواند بهرهوری را افزایش داده و توان تولیدی را بدون مصرف سوخت اضافی افزایش دهد. از سوی دیگر، تکمیل و افزایش ظرفیت نیروگاه زغالسنگ طبس بهمنظور تنوع در سبد تامین انرژی و تامین برق پایدار برای صنایع، از طریق صدور مجوز برای احداث نیروگاههای زغالسنگ توسط صنایع، میتواند به کاهش وابستگی به گاز و تقاضا برای سوخت گاز کمک کند.
گزارش تحلیلی حاضر، بر اساس دو سیاستنامه تدوینشده در اندیشکده پیشران با عنوانهای زیر تهیه شده است که میتوانید متن کامل آنها به طور رایگان دانلود کنید.
- مقایسه فنی و اقتصادی نیروگاه زغالسنگ و سیکل ترکیبی با سوخت گاز به منظور تامین انرژی صنایع
- امکانسنجی اقتصادی نیروگاه زغالسنگ و سیکل ترکیبی با سوخت گاز
برای مشاهده و دانلود رایگان تمام سیاستنامههای تدوینشده توسط اندیشکده پیشران، به بخش «سیاستنامهها» در سایت مراجعه کنید.
