ایران جز شش کشور برتر دارای ذخایر سرب و روی در جهان است. با این حال مقایسه تولید و ظرفیت واحدهای فرآوری و ذوب، عدم تکمیل بخش عمده ظرفیت این واحدها را نمایش میدهد. بررسی شرکت های بورسی صنعت سرب و روی ایران میتواند به درک این موضوع کمک کند. از میان واحدهای متعدد فعال در صنعت سرب و روی کشور، ۱۲ شرکت در بورس حضور دارند. شرکتهای باما، تولید و توسعه سرب و روی ایرانیان، ذوب روی اصفهان، زرین معدن آسیا، زنگان، سوژمیران، فرآوری مواد معدنی، کالسیمین، کیمیای زنجان گستران، گسترش صنایع روی ایرانیان، معادن بافق و ملی سرب و روی ایران، از جمله شرکتهای بورسی فعال در صنعت سرب و روی هستند. در ادامه، روند تغییر حاشیه سود شرکت های بورسی صنعت سرب و روی را مورد بررسی قرار میدهیم.
روند تغییر حاشیه سود شرکت های بورسی صنعت سرب و روی
بررسی میانگین حاشیه سود شرکتهای بورسی صنعت سرب و روی کشور، یک روند نزولی نگرانکننده را نشان میدهد. این شاخص از سال ۱۳۹۸ تا ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ به شدت افت کرده است. میانگین حاشیه سود شرکت های بورسی سرب و روی ایران از ۵۵ درصد در سال ۱۳۹۸ به حدود ۱۱ درصد در ششماهه نخست ۱۴۰۴ رسیده است.
مقایسه عملکرد شرکت های بورسی سرب و روی نشان میدهد که پایداری سودآوری این شرمتها، ارتباط مستقیمی با نحوه مدیریت عوامل کلیدی نظیر تامین خوراک و هزینه تولید، ناترازی انرژی، بازار فروش و غیره دارد.
تأمین خوراک و هزینه تولید شرکت های بورسی صنعت سرب و روی
با بررسی و مقایسه اطلاعات مالی، مشخص شد که باما، معادن بافق و سوژمیران، بیشترین میانگین حاشیه سود را در بین شرکت های بورسی صنعت سرب و روی ایران داشتهاند. وجه اشتراک هر سه نیز تامین خوراک از طریق معادن خود شرکتها بوده است. تامین خوراک مهمترین نقش را در هزینه تولید داشته است. به گونهای که برای عمده شرکتها، تامین خاک بین ۵۰ تا ۸۰ درصد از هزینه تولید را به خود اختصاص میدهد. شرکتهایی که زنجیره تأمین خود را به معدن متصل کردهاند (تأمین از طریق معادن خود)، توانستهاند با مدیریت سهم هزینه خوراک، به یک ثبات نسبی در این بخش برسند. این شرکتها (مانند باما، معادن بافق و سوژمیران) بالاترین میانگین حاشیه سود را در بین شرکت های بورسی سرب و روی ایران داشتهاند.
تأثیر ناترازی انرژی بر هزینهها و تولید شرکت های بورسی صنعت سرب و روی ایران
عمده شرکت های بورسی صنعت سرب و روی ایران، سهم بیشتر تولیدات خود را به کنسانتره اختصاص میدهند و در بخش تولید شمش، ظرفیت پایینی دارند. در کنار این موضوع و نیز تاثیر یارانه انرژی، سهم انرژی در این صنعت زیر ۸ درصد بوده اما ناترازی انرژی و قطعیهای برق باعث شده است که به خصوص در واحدهای تولید شمش (که انرژیبر هستند)، این سهم در سالهای اخیر تا ۱۷ درصد نیز افزایش یابد. البته ناترازی انرژی صرفا بر جنبه مالی اثرگذار نیست بلکه منجر به توقف خطوط و اختلال در تولید میشود.
بازار فروش شرکت های بورسی صنعت سرب و روی ایران
شرکتهایی که سبد فروش آنها وزن صادراتی بیشتری دارد، حاشیه سود بالاتری ثبت کردهاند. در مقابل، تمرکز بر فروش داخلی منجر به حاشیه سود پایینتر شده است. بررسیها نشان میدهد شرکتهای موفقتر، عمدتاً محصولات میانی زنجیره مانند کنسانتره یا محصول نهایی مانند شمش را برای بازارهای صادراتی هدفگذاری کردهاند.
عوامل موثر بر افزایش سودآوری شرکت های سرب و روی ایران
با بررسی این شرکتها، آنچه مشخص است این است که سودآوری در این صنعت به سه عامل کلیدی وابسته است: دسترسی مستقیم به معدن جهت حذف ریسک نوسان قیمت و تأمین خاک، خروج از قیمتگذاریهای دستوری داخلی و بهرهمندی از نرخهای ارزی و ادغام یا یکپارچه شدن تولید برای پوشش هزینههای ثابت و سربار انرژی.
