توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در ایران در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی مواجه بوده است. یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده، عدم رقابت‌پذیری اقتصادی این پروژه‌ها در برابر نیروگاه‌های گازی است که از یارانه سنگین سوخت برخوردارند. در این تحلیل، شاخص‌های مالی یک نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی در چهار سناریوی مختلف قیمت فروش برق (۶، ۷، ۸ و ۱۰ سنت بر کیلووات‌ساعت) مورد بررسی قرار گرفته است. از دیگر مفروضات تحلیل اقتصادی راه اندازی نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• هزینه اولیه سرمایه‌گذاری: ۱۵۰۰ دلار به ازای هر کیلووات ظرفیت
• عمر نیروگاه: ۲۵ سال
• مدت زمان ساخت: ۲ سال

نتایج نشان می‌دهد که در قیمت ۶ سنت، با وجود مثبت بودن ارزش فعلی خالص (NPV برابر ۱۲۵ میلیون دلار)، سایر شاخص‌ها از جمله نرخ بازده داخلی (IRR = ٪۴) و شاخص سودآوری (PI = ۰/۸۳) جذابیت لازم برای سرمایه‌گذاری را ندارند. در مقابل، با افزایش قیمت فروش برق به ۸ و ۱۰ سنت، شاخص‌های اقتصادی بهبود قابل توجهی می‌یابند. در قیمت ۱۰ سنت، IRR به ۱۰٪ و PI به ۲.۵۵ می‌رسد که نشان‌دهنده جذابیت اقتصادی مطلوب برای سرمایه‌گذاران است.

واقعیت این است که یارانه پنهان سوخت‌های فسیلی، به‌ویژه گاز طبیعی، موجب شده تا انرژی‌های پاک در فضای رقابتی ناعادلانه‌ای قرار بگیرند. این موضوع نه‌تنها موجب کند شدن سرمایه‌گذاری خصوصی در بخش تجدیدپذیر شده، بلکه فرصت‌های مهمی مانند صادرات برق یا صرفه‌جویی ارزی حاصل از کاهش مصرف گاز را از بین برده است.

با حذف تدریجی یارانه گاز برای نیروگاه‌های فسیلی، آزادسازی نرخ برق تولیدی خورشیدی و فراهم‌سازی امکان فروش برق در بازارهای داخلی و منطقه‌ای، می‌توان بستر مناسبی برای ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و صنایع بزرگ فراهم کرد. همچنین، درآمد ناشی از صرفه‌جویی در مصرف گاز می‌تواند به عنوان منبعی پایدار برای حمایت مالی از توسعه انرژی خورشیدی در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد.