به پاس گرامیداشت تلاشهای فعالان پیشین این حوزه و برای تببین اهمیت این صنعت در کشور، روز ۱ آذر به نام روز ملی سرب و روی نامگذاری شدهاست. به همین مناسبت، دومین مراسم بزرگداشت روز ملی سرب و روی روز ۸ آذر در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران برگزار شد. در این نشست، فعالان زنجیره سرب و روی شامل معدنکاران، تولیدکنندگان کنسانتره و شمش، مدیران انجمنها و نمایندگان دولت گردهم آمدند و درباره ظرفیتها، چالشها و مسیر آینده صنعت گفت و گو کردند. در این مراسم روسا و مقامات دفتر صنایع معدنی وزارت صمت، سازمان توسعه تجارت، خانه معدن ایران، انجمن صنایع معادن سرب و روی ایران و انجمن سرب ایران و مدیران و فعالان بخش معدن به ایراد سخن پرداختند.
ایران با در اختیار داشتن حدود ۱۰ درصد از ذخایر سرب و روی جهان، جایگاه مهمی در این حوزه صنعت سرب و روی از ارکان مهم پیشرفت کشور است. این صنعت دارای معادن در کلاس جهانی مانند انگوران و مهدیآباد بوده و همچنین دارای پیشینه تاریخی ۲۰۰۰ ساله در معدن نخلک است. صنعت سرب و روی برای بیش از ۲۰ هزار نفر بهصورت مستقیم اشتغال ایجاد کرده و ارزش صادراتی آن در حال حاضر بیش از ۷۰۰ میلیون دلار است؛ این در حالی است که در برنامه هفتم توسعه، هدفگذاری برای رسیدن به صادرات ۲ میلیارد دلاری صورت گرفته است.
چالشها و موانع اصلی
تولیدکنندگان با وجود مدیریت تحریمهای خارجی، «موانع داخلی» را چالشبرانگیزتر میدانند. اهم مشکلات عبارتند از:
- رفع تعهد ارزی: چالشهای مربوط به بازگشت ارز و اختلالات سامانه جامع تجارت که منجر به زیان تولیدکنندگان شده است.
- شکاف ارزی: اجبار به فروش ارز صادراتی در سامانه نیما (تالار اول) در حالی که مواد اولیه و خاک معدنی با نرخ دلار آزاد یا رقابتی خریداری میشود.
- ورود موقت: بروکراسی پیچیده بین گمرک و بانک مرکزی در خصوص ورود موقت مواد اولیه که منجر به مسدودی کارتهای بازرگانی شده است.
- عوارض و مالیات: طبقهبندی کنسانتره و شمش در لیست مواد «خام و نیمهخام»، که منجر به وضع عوارض سنگین صادراتی و لغو معافیتهای مالیاتی شده است.
- قیمتگذاری دستوری: مداخله در قیمت شمش روی در بورس کالا و قیمتگذاری پایه خاک معدنی.
- عدم تخصص در تصمیمگیری: عدم حضور نمایندگان متخصص انجمنها در جلسات تصمیمگیری دولتی.
- استانداردها: به روز نبودن استانداردهای مربوطه با شرایط فعلی و روز صنعت سرب و روی.
پیشنهادهای رفع موانع و راهکارهای توسعه
در این جلسه، جهت رفع چالشها و توسعه صنعت سرب و روی پیشنهادهایی ارائه گردید. اهم این پیشنهادها عبارتند از:
- همگرایی تشکلها: همکاری انجمنهای تخصصی زنجیره سرب و روی برای ایجاد وحدت رویه و پیگیری مطالبات.
- اقدامات حقوقی: استفاده از ظرفیتهای قانونی نظیر کمیته حقوقی خانه معدن برای پیگیری مشکلات.
- تعامل موثر دولت و بخش خصوصی: حضور و استفاده از نمایندگان اصناف و تشکلها در تصمیمگیریها و سیاستگذاریهای حوزه سرب و روی.
- اصلاح سیاستهای ارزی: انتقال ارز حاصل از صادرات زنجیره سرب و روی به تالار دوم و تغییر و تعدیل ضرایب محاسبه برای افزایش سود تولیدکنندگان اقتصادی.
- توسعه فناوری و اکتشافات: سرمایهگذاری در اکتشافات عمیق، نوسازی فناوری (مانند فلوتاسیون و هوش مصنوعی) و تمرکز بر استحصال عناصر نادر.
- دیپلماسی صنعتی: حضور فعال در رویدادهای بینالمللی (مانند نمایشگاه عربستان) و برندسازی برای توسعه بازارهای صادراتی.
- تعامل سازنده معدن و صنعت: همکاری بخش صنعت برای کمک به توسعه معادن و استخراج اصولی جهت کاهش هزینهها.
- مدیریت پسماند و توجه به محیطزیست: حرکت به سوی استفاده از روشها و تجهیزات به روز برای کاهش آلایندگیها و نیز کاهش مصرف انرژی.
- تربیت نیروی انسانی متخصص
