ایران با داشتن ذخایر معدنی بسیار خوب (۵۴ میلیون تن) پنجمین کشور در ذخایر معدنی به شمار میآید اما در تولید کنسانتره و کاتد و همچنین بخشهای پاییندست عملکرد مطلوبی نداشته است. تا کنون، پیشرفت مناسبی در رسیدن به اهداف برنامههای تدوین شده در طرح جامع مس حاصل نشده است. دلیل اصلی عدم تحقق این برنامهها، غیرکارشناسی بودن مطالعات انجام شده در سالهای گذشته بوده که با توجه به ظرفیت کشور، در نهایت اختلاف زیادی در اهداف بهدستآمده و اهداف تعریف شده به وجود آمده است.
اندیشکده پیشرفت صنعتی ایران (پیشران)، طی یک پژوهش و در قالب یک سیاستنامه، به بررسی کامل بخشهای مختلف طرح جامع مس پرداخته است. شما میتوانید متن کامل این پژوهش را به صورت فایل PDF از لینک زیر دریافت کنید.
در این سیاستنامه، ابتدا به بررسی طرحهای جامع گذشته پرداخته شده است و دلیل عدم تحقق این طرحها بیان شده است. در بخشهای بعدی صنعت مس سایر کشورهای دنیا مورد بررسی قرار گرفتهاند. زیرا این مقایسه میتواند دید بهتری برای برنامهریزی در آینده ایجاد کند. همچنین میزان ارزش افزوده و سود هر یک از صنایع بالادست و پاییندست بررسی شده که در نهایت نتیجهگیری بر این اساس بوده که تولیدات معدنی ارزش افزوده بالاتری نسبت به بخشهای ذوب و پالایش داشته است. به طور مثال بر طبق مطالعات انجام شده در سالهای گذشته صنعت ذوب و پالایش با سود ۱۱/۵ درصد در مقابل سود کنسانتره ۷۵ درصدی قرار گرفته است.
در ادامه میزان تولید و ظرفیت واحدهای بالادست، میاندست و پاییندست مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین به بررسی دلایل عدم سوددهی واحدهای پاییندست نیز پرداخته شده است. بررسی حقوق دولتی در داخل ایران و همچنین مقایسه این قسمت با سایر کشورها نیز مطالعه شده است. به علاوه به میزان انرژی مصرف شده در صنایع مختلف مس پرداخته شده است.
در بخش بعدی مسائل فعلی صنعت مس کشور فقط در بخش بالادست بررسی شده است که راهکارهایی برای این چالشها بیان شده است. در فصل بعد برای اهداف آینده سناریوهایی تعریف شده است که با توجه به این سناریوها برنامههایی برای ادامه مسیر صنعت مس در صنایع بالادست، میاندست و پاییندست بیان شده است. همچنین چالشهای موجود در این مسیر و راهکارهای پیشنهادی نیز ارائه شده است. در فصل آخر نیز به جمعبندی کلی و همچنین مسائلی که به آن پرداخته نشده است و میتواند چالشآفرین باشد پرداخته شده است.
